Midyat ve Tur Abdin Rehberi: Taş Evler ve Süryani Manastırları

Midyat, Mardin ilinde, Tur Abdin'in tarihi başkenti sayılan bir ilçedir; deniz seviyesinden yaklaşık 953 metre yükseklikte kurulmuştur. Eski şehir, güneşte bal ya da açık sarı tonlarına bürünen yerel kalker taşından yapılmış konaklarıyla tanınır; dar sokaklar, oymalı cepheler ve kiliseler bir aradadır. Kent, Süryani Hıristiyanlığının kalbi olarak bilinir ve bugün beş Süryani Ortodoks kilisesine ev sahipliği yapar. Telkari (gümüş filigran) işçiliği de yörenin simgesidir. Her taş konağın kesin yaşı gibi eksik ayrıntılar için bilmiyorum denir. (Kaynak: Wikipedia, Wikivoyage)

Tur Abdin, Süryanice'de 'Kulların (Tanrı'nın hizmetkârlarının) Dağı' anlamına gelen alçak bir yayladır; Mardin ve Şırnak illerine yayılır, güneyde Suriye sınırına dayanır. Bölge yüzyıllarca Süryani Ortodoks Kilisesi'nin manastır yüreği olmuştur; ayakta kalan en eski Hıristiyan yapıları 6. yüzyıla tarihlenir ve tarih boyunca yaklaşık yetmiş manastır yapısı burada yükselmiştir. Köyler, üzüm bağları ve taş kiliseler manzarayı belirler. Kaç yapının bugün hâlâ ibadete açık olduğu gibi eksik ayrıntılar için bilmiyorum denir. (Kaynak: Wikipedia, Wikivoyage)

Mor Gabriel Manastırı, 397 yılında münzevi Mor Şmuel ve Mor Şemun tarafından kurulmuştur ve dünyada işlevini sürdüren en eski Süryani Ortodoks manastırlarından biri sayılır. Tur Abdin Metropoliti'nin makamı burada bulunur; keşiş ve rahibelerden oluşan küçük bir topluluk manastır hayatını sürdürür. Mozaik döşemeleri, kubbeli kilisesi ve kalın taş duvarlarıyla hem bir ibadet hem de eğitim merkezidir. Ziyaret saatleri ve ayin programı değişebildiğinden, güncel giriş koşulları gibi eksik ayrıntılar için bilmiyorum denir. (Kaynak: Wikipedia, Wikivoyage)

Mardin'in hemen dışında yükselen Deyrulzafaran, yani Mor Hananyo Manastırı, 493 yılında kurulmuştur. Adı, taşlarının safran sarısı tonundan gelir; halk arasında Safran Manastırı olarak anılır. 1166'dan 1932'ye kadar Süryani Ortodoks Patrikhanesi'nin makamı olarak hizmet vermiş, çok sayıda patrik ve metropolitin mezarına ev sahipliği yapmıştır. Kubbeli kiliseleri, patriklik tahtı ve altındaki çok eski taş oda ziyaretçilerin ilgisini çeker. Alt katmanların kesin tarihi gibi eksik ayrıntılar için bilmiyorum denir. (Kaynak: Wikipedia, Wikivoyage)

Dara, Bizans İmparatoru I. Anastasius tarafından 505 yılında Sasani Persleri'ne karşı bir sınır kalesi olarak kurulmuştur; Nusaybin yakınında, bugünkü Oğuz köyünde yer alır. Kayaya oyulmuş su sarnıçları, geniş nekropolü, kemerli yapıları ve taşkını önlemek için inşa edilen barajıyla dönemin mühendisliğini gösterir. İmparator Justinianus döneminde surlar güçlendirilmiştir. Bugün ziyaretçiler taş ocakları ve mezar odaları arasında dolaşabilir. Yüzeyin altında hâlâ kazılmayı bekleyen bölümler gibi eksik ayrıntılar için bilmiyorum denir. (Kaynak: Wikipedia, Wikivoyage)