Selanik ve Halkidiki Rehberi: Beyaz Kule'den Athos Dağı'na

Selanik'in sembolü olan Beyaz Kule, Osmanlı'nın 1430'da şehri almasının ardından inşa edilen silindirik bir yapı; 23 metre çapı ve 34 metre yüksekliğiyle Nikis Caddesi'ndeki sahil şeridinde yükselir. Kule, Osmanlı döneminde hapishane olarak kullanılmış, 1826'daki Yeniçeri katliamı yüzünden uzun süre 'Kanlı Kule' diye anılmış; öncesinde 'Aslanlar Kulesi' ve 'Kalamarya Kalesi' gibi adlar da taşımış. Adını 1890'da badanalanmasıyla almış. Bugün Bizans Kültürü Müzesi idaresinde şehir tarihini anlatan bir müze olarak ziyarete açık; kentin en tanınan simgesi sayılıyor. Güncel giriş ücreti ve çalışma saatleri kaynaklı doğrulama olmadan burada yazılmaz; ziyaret öncesi resmi kaynaktan teyit önerilir.

Rotunda, 4. yüzyılda İmparator Galerius'un saray kompleksinin parçası olarak inşa edilmiş, sonradan kiliseye çevrilmiş dairesel bir yapı. 1988'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne giren 'Selanik'in Paleohristiyan ve Bizans Anıtları' toplam 15 yapıyı kapsar: Rotunda, Ayasofya, Aziz Demetrios Kilisesi, Akheiropoietos, Panagia Halkeon ve şehrin savunma surları bunlar arasında. Anıtlar 4. yüzyıldan 15. yüzyıla uzanan bir dönemi belgeler; kiliselerin kullanım hakkı bir kısmında Yunanistan Kilisesi'nde, bir kısmında Ekümenik Patrikhane'de. Hangi kilisenin hangi gün veya saatte ziyarete açık olduğu yerel duyurulara göre değişebilir; bu tür güncel detaylar doğrulanmadan verilmez.

1917'deki Büyük Yangın şehrin alt kesimini büyük ölçüde yok ederken, Ano Poli (Yukarı Şehir) Bizans ve Osmanlı dönemi doku ve mimarisini büyük ölçüde korumuş tek bölge oldu. Dar taş döşeli sokaklar, iki-üç katlı ahşap cumbalı evler ve şehrin akropolü sayılan Eptapyrgio kalesi bu bölgede yer alır. Osmanlı döneminde bölge çoğunlukla Türk nüfusun yaşadığı mahalleydi; liman çevresinde ise Rumlar, Yahudiler ve Avrupalı tüccarlar otururdu. Açık havada Ano Poli'den yaklaşık 80 km uzaktaki Olympos Dağı görülebilir. Sokak turlarının güncel programı ve varsa rehber ücreti kaynaksız burada belirtilmez; net bilgi için yerel ofisler aranmalı.

Halkidiki, Ege'ye doğru uzanan ve üç 'parmağa' benzeyen bir yarımada; batıdaki Kassandra ile ortadaki Sithonia arasındaki kıstak 1937'de açılan Kassandra Kanalı'yla kesilmiştir. Selanik'e en yakın ve ulaşımı en kolay parmak olan Kassandra, plaj tatili ve gece hayatıyla öne çıkan yoğun turistik bir bölge. Ortadaki Sithonia ise çok daha az yapılaşmış: çam ormanları kıyıya kadar iniyor, koylar daha sakin. İki yarımada da Ege kıyı şeridinde yer alır ama karakterleri belirgin şekilde farklı. Otobüs seferleri, tekne turu fiyatları ve sezonluk açılış bilgileri doğrulanmadan burada verilmez; güncel plan için resmi kaynaklara bakılmalı.

Halkidiki'nin en doğudaki parmağı olan Athos Dağı, Yunanistan sınırları içinde ama kendi kendini yöneten bir manastır cumhuriyeti; özerklik kökleri İmparator I. Basileios'un 885 tarihli fermanına, genişletilmiş özerklik ise I. Aleksios Komnenos dönemine (1081-1118) dayanır. 1988'den beri UNESCO Dünya Mirası listesinde; bugün 20 manastırda yaklaşık 2 bin Ortodoks keşiş yaşıyor. 1046 tarihli bir fermanla düzenlenen 'avaton' kuralı gereği bölgeye yalnızca erkekler girebiliyor; ziyaret için Selanik'teki Hacılar Bürosu'ndan 'diamonitirion' adlı özel izin alınması, geçiş noktası olan Ouranoupoli'den tekneyle gidilmesi gerekiyor. Güncel kontenjan, izin ücreti ve feribot saatleri kaynaklı doğrulama olmadan burada belirtilmez; net rakam için resmi büro aranmalı.